Verhalen

Over de opgepakte en weggevoerde joodse medeburgers van Zwijndrecht zijn slechts enkele verhalen bekend. Van de meeste van hen weten we nog alleen de namen.

De familie H.S. Meijer in Zwijndrecht

Herman Salomo Meijer wordt op 7 augustus 1911 te Dordrecht geboren als eerste zoon van Salomo Herman Meijer en Betje Meijer-Braadbaart.
Vader  Salomo Herman Meijer is veekoopman/vleeschhouwer te Dordrecht, in 1883  geboren te Zwijndrecht, waar ook zíjn vader een vleeschhouwerij had.
In 1915 staat het gezin van Salomo Herman ingeschreven in de Vriesestraat 53 te Dordrecht met als beroep vleeschhouwer/spekslager. Herman Salomo is het oudste kind; verder bestaat het gezin uit nog twee zonen en een dochter. Gezien het beroep van de vader ligt het voor de hand dat de oudste zoon zijn vader opvolgt in de slagerij. Ook zijn beide broers, Izaak Philip en Karel worden slager. Als beroep staat voor hem op de gezinskaart: slager. Tot 1938 woont Herman Salomo bij zijn ouders in.

 NIW 22 juli 1934 verloving H.S. Meijer

 

Nieuw Israelitisch Weekblad 27 juli 1937

 

Op 4 februari 1938 trouwt Herman Salomo te Oss met Betsij Zilverberg. Op de huwelijksakte staat dan als beroep ‘vertegenwoordiger’.  Betsij is de dochter van David Zilverberg en Rosalina Zilverberg-Leviticus uit Oss.

H.S. Meijer en Betsji Zilverbergtrouwfoto

 

 

 

Trouwfoto van Herman Salomo Meijer en Betsij Meijer-Zilverberg op 4 februari 1938.                                          (De overige drie personen zijn onbekend)

Foto Joods Historisch Museum                                      (met dank aan Petra de Ruijter, Werkgroep Struikelstenen Oss)

 

blik

Herman Salomo is enige tijdvertegenwoordiger bij GEVATO’s Exportslagterij en Vleeschwarenbedrijf NV te Driebergen, vestiging Rotterdam. De naam GEVATO is een verkorting van de eerste letters van de  Gebroeders van Toorn. Hoelang dit dienstverband geduurd heeft is niet bekend, maar vermoedelijk niet lang. Ook is niet bekend of de beëindiging van het dienstverband te maken heeft met de sympathie die het bedrijf heeft met de bezetter. Uit bijgaand krantenartikel blijkt dat de firma GEVATO veel bijdraagt aan de door de bezetter ingevoerde (en daarom nogal verfoeide) Winterhulp.

19-2-1941 agrarisch nieuwsblad

 

Agrarisch Nieuwsblad 19 februari 1941

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        Dochter Rosaline Betty wordt op 10 april 1939 te Dordrecht geboren. Op 21 februari 1941 wordt dochter Johanna geboren. Na enige omzwervingen in Dordrecht verhuist het gezin in april 1941 naar Zwijndrecht. Het adres te Zwijndrecht is Da Costastraat 35. Bij de inschrijving op de gezinskaart wordt voor de vader als beroep ‘leerling lasser’ vermeld. Gedurende hun verblijf te Zwijndrecht heeft de familie goed contact met hun buren.

Da Costastraat

Twee moeders met hun kinderen. Eerste vrouw, links: Corrie Verspui-Los met op haar schoot Aart van der Wiel. Naast haar zittend Rosaline Betty Meijer. Boven Rosaline zit  Adrie van der Wiel met op haar schoot haar zoon Sjaak van der Wiel. Geheel rechts Betsij Meijer-Zilverberg met haar dochter Johanna.  Betsij kwam regelmatig op bezoek bij Corrie Verspui. Zij woonde naast elkaar in de Da Costastraat.                                                                                                                                                 Foto collectie Kees Popijus. Met dank aan dhr. L. Verspui.

Uiteindelijk wordt het gehele gezin opgepakt en komt op 11 november 1942 in kamp Westerbork aan. Vandaar worden zij op 23 februari 1943 gedeporteerd naar Auschwitz.  De officiële overlijdensdatum van Herman Salomo wordt gesteld op 30 april 1943 en bekend gemaakt in de Staatscourant van 31 mei 1951. Zijn vrouw en kinderen zijn direct na aankomst op 26 februari 1943 om het leven gebracht.


 

De familie Levisson in Zwijndrecht.

Elias Levisson, drie keer getrouwd.

Rotterdamseweg 22Uit het huwelijk van Mozes Levisson en Rebecka Becker wordt op 15 augustus 1885 in Riga
(Letland) zoon Elias geboren. De Joodse familie Levisson heeft de Russische nationaliteit en vlucht omstreeks 1890 naar Amsterdam. Er worden in het gezin Levisson later nog enkele kinderen geboren. Vanaf 1910 vestigt het gezin zich in Dordrecht.

Woonhuis  van de familie Levisson aan de Rotterdamseweg 22 in de jaren ’70.

Zoon Elias Levisson trouwt op 4 februari 1915 met Celina de Boers (geboren 1895) uit Amsterdam, die ook de Russische nationaliteit heeft, en zij gaan in Dordrecht wonen. Hij is fabrieksarbeider en gaat werken bij de Jurgens Oliefabriek te Zwijndrecht.

Lees meer


Wat weten we van de familie Den Hartog?

Tobias en Judith den Hartog Swelheim

Eigenlijk is er van de familie Den Hartog uit de Juliana van Stolbergstraat 25 in Zwijndrecht niet zo erg veel bekend. Tobias (1918) uit Zwijndrecht was pas 25 jaar oud toen hij op 31 maart 1944 in Auschwitz is omgekomen. Zijn vrouw, Judith Swelheim (1917) uit Amsterdam, was een jaar ouder dan Tobias. Zij werd samen met hun zoontje van twee jaar oud op 19 november 1943 in Auschwitz vermoord.

 

 

Tobias den Hartog en Judith Swelheim op 23 mei 1940

Lees meer


Het meest bekende verhaal gaat over de familie van apotheker Meijer.

Veerplein in de jaren dertig

Veerplein in de jaren dertig

In 1933 wordt het nieuwe Raadhuis van Zwijndrecht geopend. Op de plaats van het oude raadhuis aan het Veerplein worden in datzelfde jaar nieuwe winkels opgeleverd. Deze bieden ondernemende winkeliers de mogelijkheid om een nieuw bestaan op te bouwen. Gunstig gelegen aan het Veerplein nabij de eindhalte van de tramlijn Middelhoek-Zwijndrecht en de aanlegplaats van de veerpont naar Dordrecht.

Lees meer


Een ander verhaal gaat over Joseph Winkel.

Joseph Winkel was sinds 1905 advocaat in Rotterdam. Hij hield zijn kantoor aan de Wijnhaven. Joseph was getrouwd en had twee kinderen. Tijdens de oorlog zat Joseph Winkel ondergedoken in Zwijndrecht bij meester Nawijn.
Hij werd na een SD-inval op 17 maart 1944 samen met twee andere onderduiksters (Nan Hamburger en Irma Weil) opgepakt in Zwijndrecht en via het politiebureau aan het Haagsche Veer in Rotterdam naar Westerbork getransporteerd. Omdat hij zat ondergedoken, is hij in Westerbork als “strafgeval” met de laatste trein naar Auschwitz gedeporteerd op 3 september 1944.
Bij de ontruiming van Auschwitz is Joseph Winkel neergeschoten.